Ancona: Italiaanse legkip met gespikkeld verenkleed

Een glanzend zwart verenkleed bezaaid met kleine, witte spikkels – de Ancona is met haar opvallende, "gepareld" uiterlijk in één oogopslag te herkennen. Dit levendige Italiaanse ras was ooit een van de belangrijkste legrassen van Europa, maar kent tegenwoordig een opvallend lot: populairder in Engeland en Amerika dan in het eigen geboorteland. In dit artikel ontdek je alles over de oorsprong, kenmerken en het karakter van de Ancona.

Oorsprong en geschiedenis van de Ancona

De Ancona is vernoemd naar de gelijknamige havenstad aan de Adriatische kust, in de Italiaanse regio Marche. Het ras stamt vermoedelijk af van vroege Leghorn-lijnen en werd eeuwenlang verder ontwikkeld als praktisch nutsras. Rond 1851 bereikten de eerste Ancona's Engeland, waar Britse fokkers de kenmerkende, gelijkmatige "spikkeling" - kleine, V-vormige witte pluimpunten op een overwegend zwart verenkleed - verder verfijnden en tegelijk de legcapaciteit verbeterden. Rond 1880 toonde fokker Cobb al een koppel met een goed ontwikkeld spikkelpatroon op een prominente pluimveeshow.

In 1888 bereikte het ras de Verenigde Staten via een eerste import door Francis A. Mortimer uit Pottsville, Pennsylvania, al stierf hij kort daarna, waardoor de belangstelling tijdelijk afnam. In 1906 importeerde H.C. Sheppard uit Berea, Ohio, de beste Engelse Ancona's die hij kon vinden, waarna het ras alsnog goed bekend en populair werd. De Amerikaanse pluimveevereniging (American Poultry Association) erkende de Ancona in 1898 voor de enkelkammige variant en in 1914 voor de rozenkammige variant. Interessant genoeg verschilde de kleurvoorkeur per land: de vroege importen waren grof gespikkeld en vaak meer wit dan zwart, wat weinig mensen mooi vonden. Tegen 1906 waren de Engelse Ancona's al donkerder geworden, en in Amerika werden de donkerste dieren geprefereerd – showwinnaars waren daar soms bijna volledig zwart.

Ooit was de Ancona een van de belangrijkste legrassen van Europa; in 1910 stonden Amerikaanse pluimveetijdschriften vol advertenties die de legcapaciteit van het ras prezen. Tegenwoordig wordt het ras vooral in de Verenigde Staten en Engeland gehouden, maar is het, ironisch genoeg, zeldzaam geworden in het land van herkomst, Italië. Sinds 2000 loopt er een initiatief om de Ancona opnieuw te vestigen in de Marche-regio en zo de biodiversiteit en het historische boerenerfgoed van het ras te behouden.

Uiterlijke kenmerken van de Ancona

De Ancona heeft een slanke, hoekige lichaamsbouw die van de schouders naar de staart afloopt - qua vorm vergelijkbaar met de Leghorn.

• Gewicht: haan 2 tot 2,8 kg, hen 1,8 tot 2,2 kg (moderne Engelse lijnen zijn vaak iets zwaarder); er bestaat ook een krielvariant
• Rug: lang
• Staart: middelhoog gedragen, met lange, brede staartveren
• Verenkleed: zacht en strak aansluitend, kevergroen-zwart van basiskleur, waarbij ongeveer één op de vijf veren een klein, V-vormig wit pluimpuntje draagt - dit geeft het kenmerkende "gespikkelde" patroon
• Kam: enkele kam met duidelijk gedefinieerde punten, rechtop bij de haan, bij de hen naar één kant omvallend zonder het oog te bedekken; in Amerika en Engeland komt ook een rozenkammige variant voor
• Oorlellen: wit
• Poten: geel
• Ogen: roodachtig bruin
• Kleurslagen: zwart-witgepareld (de oorspronkelijke en meest gewaardeerde kleur) en blauw-witgepareld; in sommige landen bestaan ook rode varianten, altijd met de karakteristieke witte spikkels

Bijzonder aan de Ancona: met elke rui neemt het aantal witte spikkels toe en worden ze groter, waardoor de vogels met het ouder worden geleidelijk lichter van kleur ogen.

Karakter en temperament van de Ancona

De Ancona is alert, snel en behoorlijk schichtig – het zijn actieve, soms luidruchtige kippen die niet snel handtam worden. Met voldoende geduld kunnen ze wel leren een vertrouwd persoon te volgen. Ze staan bekend als sociaal vergeleken met andere kippen en vertonen niet snel dominant gedrag, al kan hun energieke aard rustigere rassen soms wat overweldigen.

Gaat de Ancona goed om met andere kippen en kinderen?

Met andere kippen gaat de Ancona over het algemeen goed om, zeker als er voldoende ruimte is om te scharrelen. Voor jonge kinderen die graag knuffelen en vasthouden, zijn Ancona's door hun energieke en schichtige karakter minder geschikt. Voor gezinnen met oudere kinderen die het leuk vinden om actieve kippen te observeren en te verzorgen zonder ze per se op te pakken, is de Ancona wel een prima keuze.

Eierproductie per jaar van de Ancona

• Aantal: gemiddeld 200 tot 220 eieren per jaar
• Kleur: wit
• Grootte: middelgroot, minimaal ongeveer 50 gram
• Legstart: rond de leeftijd van vijf maanden - relatief vroeg
• Broedsheid: hennen zijn vruchtbaar, maar worden zelden broeds

Een bijzondere eigenschap van de Ancona is dat ze uitstekende winterleggers zijn: waar veel rassen in de winter fors minder gaan leggen door kortere dagen, blijft de Ancona relatief consistent doorleggen.

Verzorging en aandachtspunten

De Ancona staat bekend om haar hardheid en vitaliteit, en scharrelt het liefst vrij rond over een ruim gebied. Het ras is over het algemeen goed bestand tegen verschillende weersomstandigheden, al is de enkele kam gevoelig voor bevriezing bij strenge vorst – extra bescherming in de winter is dan ook aan te raden. Door hun sterke vliegvermogen is een goed afgeschermde ren met voldoende hoogte verstandig.

Bijzonderheden van de Ancona

• De Ancona wordt vaak in verband gebracht met de zwart gespikkelde Leghorn en wordt door sommigen gezien als weinig meer dan een Leghorn-variëteit. Toch geldt het internationaal als een eigen, herkenbaar ras met een eigen type.
• De felle kleurvoorkeur voor bijna volledig zwarte showdieren in Amerika zorgde destijds zelfs voor hernieuwde belangstelling voor de aparte Zwarte Leghorn, voor liefhebbers die juist geen spikkels wilden.
• Ondanks de Italiaanse naam en oorsprong is het ras tegenwoordig veel gangbaarder in de Verenigde Staten en Engeland dan in Italië zelf.

Is er een specifieke kippenclub of vereniging voor de Ancona?

Een aparte, uitsluitend aan de Ancona gewijde vereniging hebben we niet kunnen bevestigen. Wel zet The Livestock Conservancy in de Verenigde Staten zich in voor het behoud van dit erfgoedras, en in Italië wordt de herintroductie in de Marche-regio sinds 2000 begeleid door een initiatief van de organisatie Civiltà Contadina, gericht op het behoud van de biodiversiteit en het boerenerfgoed rond het ras.

Ancona: zeldzaam of niet?

Dat hangt sterk af van waar je kijkt. In de Verenigde Staten en Engeland is de Ancona weliswaar geen mainstreamras meer, maar wordt het nog altijd door een toegewijde groep liefhebbers gehouden en tentoongesteld. In Italië, het land van herkomst, is de Ancona juist zeldzaam geworden – vandaar het lopende herintroductieproject in de Marche-regio.

Waarom kiezen voor de Ancona?

Kies je voor de Ancona, dan kies je voor:

• Een visueel opvallend, uniek gespikkeld verenkleed dat met de leeftijd steeds lichter wordt
• Een actief, alert karakter en uitstekend scharrelgedrag
• Een betrouwbare eierproductie van 200 tot 220 witte eieren per jaar, met sterke winterleg
• Een robuust, hard ras dat goed bestand is tegen wisselende omstandigheden
• De kans om bij te dragen aan het behoud van een historisch Italiaans ras dat in zijn eigen geboorteland zeldzaam is geworden

Voor liefhebbers van actieve, karaktervolle legkippen met een opvallend uiterlijk is de Ancona een prachtige, ondergewaardeerde keuze.

Tags: Ancona, Ancona-kip, gespikkelde kip, Italiaans kippenras, witte eieren legkip, winterharde legkip, zwart-witgepareld kippenras