Araucana: Chileense kip met blauwe eieren en oortufts

Geen staart, opvallende verentufts bij de oren, en eieren in een hemelsblauwe kleur die je bij vrijwel geen ander kippenras vindt – de Araucana is een van de meest bijzondere en historisch fascinerende kippenrassen ter wereld. Haar verhaal begint bij de inheemse Mapuche-bevolking van Chili en bevat zelfs een wetenschappelijk mysterie dat tot op vandaag niet volledig is opgelost. In dit artikel ontdek je alles over de oorsprong, kenmerken en status van de Araucana.

Oorsprong en geschiedenis van de Araucana

De Araucana, in het Spaans ook wel Gallina Mapuche genoemd, vindt zijn oorsprong bij de Mapuche-indianen in de historische Araucanía-regio van Chili. Al vóór de komst van de Spanjaarden hielden de Mapuche twee verschillende typen kippen in verschillende delen van het land:

• De Collonca: klein, staartloos en met een kleine enkele kam - dit type legde blauwe eieren
• De Quetro (of Quetero): met opvallende oortufts, een normale staart en een erwtenkam - dit type legde bruine eieren en dankte zijn naam aan het Mapuche-woord "kerto" (stotteren), een verwijzing naar zijn eigenaardige kraai

Doordat het land uitgestrekt was en de bevolking geïsoleerd leefde, kruisten deze twee typen slechts zelden. Wanneer het toch gebeurde, ontstonden nakomelingen met zowel oortufts als het ontbreken van een staart – door de Spanjaarden later "Collonca de Arêtes" genoemd ("Collonca met oorbellen"). Omdat het blauwe-eigen dominant overerft, legden ook deze gekruiste dieren blauwe eieren.

De naam Araucana zelf is ontleend aan het epische gedicht "La Araucana" van Alonso de Ercilla uit 1556, geschreven over de moed van de Mapuche na een nieuwe Spaanse aanval dat jaar – de naam bleef aan het volk, en later aan hun kippen, hangen. Als jonge militair kwam de Chileense dierkundige dr. Rueben Bustos in de jaren 1880 in aanraking met de Mapuche en hun bijzondere kippen. Hij verzamelde later Quetro- en Collonca-dieren en ontwikkelde, door jarenlang gericht te kruisen, de eerste echte Araucana: een kip die de staartloosheid en blauwe eieren van de Collonca combineerde met de oortufts van de Quetro. In 1914 schreef hij over zijn Araucana's, en datzelfde jaar fotografeerde de Spaanse pluimvee-expert professor Salvador Castello enkele van deze dieren op een tentoonstelling in Santiago. Hierdoor raakte het ras ook buiten Chili bekend.

Een bijzonder wetenschappelijk mysterie omgeeft de vroegste geschiedenis van deze kippen. In 2007 verscheen in het gerenommeerde tijdschrift Proceedings of the National Academy of Sciences een onderzoek naar het zogeheten "El Arenal-kippenbot", gevonden op een archeologische vindplaats aan de Chileense Pacifische kust en met koolstofdatering geplaatst tussen 1321 en 1407 – dus ruimschoots vóór de aankomst van de Spanjaarden. Het DNA van dit bot bevatte een sequentie die overeenkwam met kippen uit Polynesië, wat sommige wetenschappers deed suggereren dat kippen mogelijk al vóór Columbus via Polynesische zeevaarders in Zuid-Amerika terechtkwamen. Deze theorie is onder historici en wetenschappers omstreden en allerminst algemeen aanvaard, maar maakt de vroege geschiedenis van de Araucana des te fascinerender.

Uiterlijke kenmerken van de Araucana

De Araucana heeft een uiterlijk dat door geen ander kippenras wordt geëvenaard.

• Gewicht (groot): haan 2,7 tot 3,2 kg, hen 2,2 tot 2,7 kg
• Gewicht (kriel): haan 740 tot 850 gram, hen 680 tot 790 gram
• Staart: volledig afwezig (staartloos) - een genetisch zeldzame eigenschap
• Oortufts: kenmerkende verentufts bij de oren
• Kam: erwtenkam
• Huidskleur: wit
• Eikleur: blauw tot groen - een van de weinige kippenrassen ter wereld met van nature echt blauwe eieren

Karakter en temperament van de Araucana

De Araucana staat bekend om een levendig, opmerkelijk karakter dat past bij haar bijzondere uiterlijk. Het ras is alert en actief, met een onafhankelijke inslag die past bij de geschiedenis als kip van een vrijheidslievend volk. Met regelmatige, rustige omgang kunnen Araucana's goed menselijk contact leren waarderen.

Gaat de Araucana goed om met andere kippen en kinderen?

De Araucana kan goed samengaan met andere kippen in een gemengde groep. Voor kinderen is het vooral een boeiend ras om te observeren, al vraagt het bijzondere uiterlijk – en de wat kwetsbaardere gezondheid die met de staartloosheid en oortufts samenhangt – om een zorgvuldige, rustige omgang.

Eierproductie van de Araucana

• Kleur: blauw tot groen - het handelsmerk van dit ras
• Legcapaciteit: een gemiddeld, geen uitzonderlijk hoog aantal eieren per jaar; de Araucana wordt vooral gehouden om haar unieke eikleur en uiterlijk, niet om een topproductie

Verzorging en aandachtspunten

Het fokken van raszuivere Araucana's – met zowel staartloosheid als oortufts – blijft genetisch een uitdaging, wat verklaart waarom dit ras zelfs vandaag de dag relatief zeldzaam en prijzig blijft vergeleken met de verwante Ameraucana en Easter Egger (kippen die wel blauwe/groene eieren leggen, maar geen echte, raszuivere Araucana's zijn). Kies bij aanschaf dan ook bewust voor een gespecialiseerde fokker. Verder is de Araucana een relatief robuust ras, al is door de staartloosheid en oortufts wat extra aandacht voor de algehele conditie op zijn plaats.

Bijzonderheden van de Araucana

• De Araucana is een van de weinige kippenrassen ter wereld die van nature écht blauwe eieren legt, in plaats van wit of bruin met een gekleurde waas.
• Het ras ontstond uit een kruising van twee door de Mapuche gehouden kippentypen: de staartloze, blauwleggende Collonca en de getufte, bruinleggende Quetro.
• Een DNA-onderzoek uit 2007 naar een eeuwenoud kippenbot suggereerde een mogelijke, omstreden Polynesische link met precolumbiaans Zuid-Amerika.
• Verwar de Araucana niet met de Ameraucana of de Easter Egger: beide leggen ook blauwe of groene eieren en hebben Araucana-bloed in de stamboom, maar zijn afzonderlijke, in de Verenigde Staten ontwikkelde rassen zonder de staartloosheid van de originele Araucana.

Is er een specifieke kippenclub of vereniging voor de Araucana?

Ja. In de Verenigde Staten zet de Araucana Club of America zich in voor het behoud en de promotie van het raszuivere ras. Ook de Ameraucana Breeders Club houdt zich bezig met de bredere geschiedenis en verwante rassen rond de Araucana.

Araucana: zeldzaam of niet?

Wereldwijd wordt de Araucana door de FAO niet als bedreigd geclassificeerd, en het ras is inmiddels over de hele wereld verspreid. Toch blijft de werkelijk raszuivere Araucana - met zowel staartloosheid als oortufts - door de genetische fokkerij-uitdagingen relatief zeldzaam en duurder dan veel andere rassen, en is het vooral een keuze voor toegewijde, ervaren fokkers.

Waarom kiezen voor de Araucana?

Kies je voor de Araucana, dan kies je voor:

• Eieren in een unieke, hemelsblauwe kleur die bij vrijwel geen ander ras voorkomt
• Een opmerkelijk uiterlijk dankzij de staartloosheid en kenmerkende oortufts
• Een rijke, tot de Mapuche-cultuur van Chili teruggaande geschiedenis, met zelfs een onopgelost wetenschappelijk mysterie op de achtergrond
• Een boeiende fokkerij-uitdaging voor de ervaren liefhebber

Voor wie op zoek is naar een kippenras met een unieke combinatie van uiterlijk, geschiedenis en bijzondere eieren, is de Araucana ongeëvenaard.

Tags: Araucana, Araucana-kip, blauwe eieren kip, staartloze kip, oortufts-kip, Gallina Mapuche, Chileens kippenras