Assendelfter: zeldzaam Noord-Hollands landhoen

De Assendelfter is een van de oudste Nederlandse kippenrassen, genoemd naar het Noord-Hollandse dorp Assendelft in de Zaanstreek. Wat begon als een gewone boerenkip in het veengebied tussen Alkmaar en Zaanstad, groeide uit tot een ras met internationale sporen - tot in Friesland en zelfs Engeland toe. In dit artikel ontdek je alles over de oorsprong, kenmerken en de bijzondere, grensoverschrijdende geschiedenis van de Assendelfter.

Oorsprong en geschiedenis van de Assendelfter

De Assendelfter is ontstaan in het lage veengebied rond de Zaanstreek, tussen Alkmaar en Zaanstad, en werd hier al eeuwenlang gehouden - vrij scharrelend rond de boerderij of in rennen. Het ras behoort tot de zogeheten "pelhoenders": kippen met een kenmerkende, afgetekende peltekening in het verenkleed.

Opvallend is de band met het Friese Hoen. Het gebied ten noorden van Amsterdam (West-Friesland) had vroeger een vaste landverbinding met Friesland, wat de verwantschap tussen beide rassen verklaart - ze lijken in bijna alles op elkaar, met uitzondering van de kamvorm. Bij Stavoren kwamen ooit rozenkammige dieren voor, de zogenoemde "Starumsche Rondkamkes", die via een beurtschipper uit Enkhuizen werden aangevoerd. De inwoners van Stavoren gaven de voorkeur aan deze rozenkammige dieren boven de enkelkammige exemplaren die elders in Friesland gangbaar waren. Het gebied rond Stavoren was zo'n trefpunt van Friese Hoenders en Assendelfters - vermoedelijk beide afstammelingen van dezelfde voorouders, uit een tijd waarin nog niet op strikte raskenmerken werd gefokt. Tegen 1942-1943 was er van deze Rondkamkes nog maar weinig over, op enkele boerderijen rond Assendelft na.

De Assendelfter wordt beschouwd als een van de voorouders van het Hollandse Hoen. Begin twintigste eeuw werden gepelde hoenders vanuit Nederland naar Engeland gebracht, waar ze uitgroeiden tot de gepelde Hollandse Hoenders. Deze verwantschap is terug te zien op een afbeelding uit 1853 van de Engelsman Harrison Weir, waarop de afgebeelde Hollandse hoenders qua type, kamvorm en kleur sterk op de huidige Assendelfter lijken. De dieren werden destijds geëxporteerd naar havensteden als Liverpool, een streek met een vergelijkbaar kustklimaat als de Zaanstreek, wat ook wijst op de nodige robuustheid van het ras. Begin twintigste eeuw experimenteerden pluimveefokkers in en rond de Zaanstreek bovendien al met "scheikuikenteelt" (het op kleur kunnen onderscheiden van het geslacht bij kuikens), onder andere via kruisingen met een goudpel-haan.

Pas op 18 maart 1939 werd de Assendelfter, op voorstel van Houwink, formeel opgenomen in de rij erkende Nederlandse rassen - een officiële rasstandaard volgde toen nog niet. In 1981 verenigden liefhebbers en fokkers van de Assendelfter zich in de Assendelfter en Noord-Hollandse Blauwen Club.

Uiterlijke kenmerken van de Assendelfter

De Assendelfter is een landhoen met een kenmerkende peltekening in het verenkleed.

• Type: pelhoen, met een afgetekende, "gepelde" tekening
• Kam: de grootte van de kamdoorn kan variëren - deze mag naar achteren steken, maar ook met de neklijn meelopen
• Kleurslagen: zilverpel en geelpel (vroeger goudpel genoemd)

Qua type lijkt de Assendelfter in bijna alle opzichten op het Friese Hoen, met als belangrijkste onderscheid de kamvorm.

Karakter en temperament van de Assendelfter

Als echt landhoen is de Assendelfter een levendig, actief ras dat gewend is aan vrij scharrelen rond de boerderij. Het ras bewees door de eeuwen heen zijn robuustheid door stand te houden in het wisselvallige kustklimaat van Noord-Holland.

Gaat de Assendelfter goed om met andere kippen en kinderen?

Als actief landhoen dat van oudsher gewend is aan vrije uitloop, combineert de Assendelfter doorgaans goed met andere levendige rassen. Specifieke, uitgebreide bronnen over de omgang met kinderen zijn schaars, wat past bij de achtergrond van dit ras als praktische boerenkip.

Eierproductie per jaar van de Assendelfter

• Aantal: ongeveer 180 eieren per jaar - een goede legster
• Broedsheid: de hennen worden zelden tot nooit broeds

Verzorging en aandachtspunten

De Assendelfter is een robuust landhoen dat weinig bijzondere verzorging nodig heeft, mits er voldoende scharrelruimte is. Het ras heeft door zijn geschiedenis in het Noord-Hollandse kustklimaat al bewezen goed bestand te zijn tegen wisselvallig weer.

Bijzonderheden van de Assendelfter

• De Assendelfter wordt gezien als een van de voorouders van het Hollandse Hoen, dat via export naar Engeland zijn eigen ontwikkeling doormaakte.
• Er bestond internationaal weleens verwarring tussen de Assendelfter en het Friese Hoen: een Engels boek uit 1906 beweerde zelfs dat het Friese Hoen vroeger als "Assendelfter" bekendstond.
• Let op: de Assendelfter en Noord-Hollandse Blauwen Club behartigt zowel de Assendelfter als de Noord-Hollandse Blauwe - twee verschillende Noord-Hollandse rassen. De Noord-Hollandse Blauwe is een zwaar vleesras (ontstaan uit kruisingen met de Mechelse hoen) en heeft een heel andere achtergrond dan de lichte, leggerichte Assendelfter.

Is er een specifieke kippenclub of vereniging voor de Assendelfter?

Ja, sinds 1981 bestaat de Assendelfter en Noord-Hollandse Blauwen Club (ANHBC), opgericht door liefhebbers en fokkers die zich specifiek inzetten voor het behoud van dit zeldzame Noord-Hollandse ras.

Assendelfter: zeldzaam of niet?

Ja, de Assendelfter geldt als een zeldzame, bedreigde landhoenderras. Waar het ras vroeger wijdverbreid was in de Zaanstreek en Waterland, wordt het tegenwoordig nog maar door een beperkt aantal toegewijde fokkers gehouden.

Waarom kiezen voor de Assendelfter?

Kies je voor de Assendelfter, dan kies je voor:

• Een van de oudste Nederlandse kippenrassen, met een geschiedenis die eeuwen teruggaat in de Zaanstreek
• Een robuust landhoen, goed bestand tegen het Nederlandse kustklimaat
• Een degelijke eierproductie van circa 180 eieren per jaar
• Een herkenbare, sierlijke peltekening in twee kleurslagen
• De kans om bij te dragen aan het behoud van een zeldzaam stukje Noord-Hollands pluimvee-erfgoed

Voor liefhebbers van authentieke Nederlandse landrassen met een rijke, grensoverschrijdende geschiedenis is de Assendelfter een waardevolle en dankbare keuze.

Tags: Assendelfter, Assendelfter hoen, Nederlands landhoen, pelhoen, Zaanstreek kippenras, zeldzaam kippenras, Hollands Hoen voorouder