Cornish Kriel: krachtige stamvader van de vleeskip

Bedoeld als het ultieme vechthoen, mislukt in die opzet, en toch uitgegroeid tot de stamvader van vrijwel elke commerciële vleeskip die wereldwijd op ons bord belandt - de geschiedenis van de Cornish (en zijn kleinere krielvariant) is er een van een geslaagd toeval. In dit artikel ontdek je alles over de opmerkelijke oorsprong, kenmerken en het gebruik van de Cornish Kriel.

Oorsprong en geschiedenis van de Cornish Kriel

De Cornish ontstond in de eerste helft van de negentiende eeuw in Cornwall, Engeland. Sir Walter Raleigh Gilbert uit Bodmin claimde de eer voor de eerste ontwikkeling, rond 1820-1849. Hij kruiste de rode Aseel (geïmporteerd uit India) met het zwartrode Old English Game van het "Lord Derby"-type, met als doel de kracht van de Aseel te combineren met de snelheid van het Engelse vechthoen tot een superieure vechthaan. In de jaren 1870-1880 kruisten fokkers er bovendien "Pheasant Malay" doorheen (vermoedelijk vergelijkbaar met de moderne Sumatra), wat de glanzend zwarte kleur inbracht.

Het resultaat voldeed niet aan de oorspronkelijke bedoeling: het nieuwe ras behield weinig van de vechteigenschappen van zijn ouderrassen. Toch bleek het unieke uiterlijk aantrekkelijk genoeg om fokkers in Devon en Cornwall enthousiast te maken - niet als vechthoen, maar als sierras én als eersteklas tafelkip, geroemd om de brede borst vol sappig wit vlees. In 1886 richtten liefhebbers de Indian Game Club op om fokkers te ondersteunen en een standaard te ontwikkelen. Hanen werden gekruist met andere tafelrassen om grote vleeskippen te produceren. Het ras werd al snel geëxporteerd naar Europa en Amerika.

De Amerikaanse pluimveevereniging nam de donkere kleurslag in 1893 op als "Indian Game", gevolgd door wit in 1898. In 1905 werd het ras hernoemd tot "Cornish Indian Game", en in 1910 simpelweg tot "Cornish". In Amerika bleek het ras aanvankelijk tegen te vallen: "noch hardy, noch productief, noch snelgroeiend", zo werd destijds geschreven. Ondanks een kleine erwtenkam die bevriezing hielp voorkomen, was het gebrek aan donsbevedering een probleem in koud klimaat, en het grote voedselverbruik in combinatie met trage groei maakte het voortbestaan van het ras aanvankelijk onzeker.

Toch zou de Cornish uiteindelijk een enorme, indirecte impact krijgen: gekruist met andere rassen (met name de Plymouth Rock), vormde de Cornish de basis voor wat vandaag de dag de moderne commerciële vleeskip is - de "Cornish Cross" die wereldwijd het gros van de kipfilets op ons bord levert. Een ras dat ooit mislukte als vechthoen, werd zo alsnog de stamvader van de hele mondiale kippenvleesindustrie.

De Cornish Kriel werd in 1887 voor het eerst publiekelijk verkrijgbaar. De kriel deelt dezelfde ouderlijnen als het grote ras, aangevuld met genen van het Black Red Game-kriel, specifiek om het formaat te verkleinen.

Uiterlijke kenmerken van de Cornish Kriel

De Cornish Kriel heeft een breed, gespierd lichaam met dikke, korte poten die wijd uit elkaar staan.

• Ogen: groot en diepliggend, met prominente wenkbrauwen
• Snavel: stevig en licht gekromd
• Uitdrukking: door de combinatie van ogen, wenkbrauwen en snavel oogt de Cornish opvallend fel, bijna "wreed"
• Bevedering: kort en strak tegen het lichaam
• Huid: geel
• Kleurslagen: de oorspronkelijke donkere kleurslag heeft een glanzend zwarte haan met kastanjebruine accenten en een hen met zwarte zoming op rijkbruin; daarnaast bestaan wit, wit-roodgezoomd, buff, zwart, blauw-roodgezoomd, bont en gespikkeld
• Eikleur: getint, middelgroot tot groot

Karakter en temperament van de Cornish Kriel

Hanen van de Cornish Kriel kunnen strijdlustig zijn - een overblijfsel van de vechthoenafkomst. Kuikens vertonen bovendien vaker kannibalistisch gedrag dan bij veel andere rassen, iets om rekening mee te houden bij de opfok.

Gaat de Cornish Kriel goed om met andere kippen en kinderen?

Door de vechthoenafkomst en de soms strijdlustige hanen is voorzichtigheid geboden bij het samenstellen van een gemengde groep. Specifieke bronnen over de omgang met kinderen zijn schaars, maar gezien het karakter is oplettende begeleiding aan te raden.

Eierproductie van de Cornish Kriel

• Kleur: getint
• Grootte: middelgroot tot groot
• Broedsheid: hennen van de donkere kleurslag zijn geneigd broeds te worden, en staan bekend als goede, beschermende moeders

Verzorging en aandachtspunten

Door de beperkte donsbevedering is de Cornish Kriel minder goed bestand tegen kou dan veel andere rassen, ondanks de kleine, vorstbestendige erwtenkam. Zorg voor een goed geïsoleerd hok in de winter. Let bij de opfok van kuikens op het risico van kannibalisme, en houd voldoende voer beschikbaar, gezien de goede eetlust van dit ras.

Bijzonderheden van de Cornish Kriel

• De Cornish is, via kruising met de Plymouth Rock, de stamvader van de moderne commerciële vleeskip - een ras dat ooit mislukte als vechthoen, maar wereldwijd aan de basis staat van vrijwel alle kipfilets die vandaag worden gegeten.
• Het ras heette achtereenvolgens "Indian Game" (1893), "Cornish Indian Game" (1905) en tot slot simpelweg "Cornish" (1910).
• De Aseel Kriel - een ander ras met vergelijkbare vechthoenafkomst - werd eind negentiende eeuw ontwikkeld door de Engelse fokker William Flamank Entwisle, dezelfde naam die opduikt bij meerdere andere Engelse krielrassen uit deze periode.

Is er een specifieke kippenclub of vereniging voor de Cornish Kriel?

Ja, sinds 1886 bestaat de Indian Game Club (de historische naam van de huidige Cornish-vereniging), die zich inzet voor de fokkerij en standaardisatie van het ras. Het ras wordt daarnaast internationaal erkend door onder andere de American Poultry Association.

Cornish Kriel: zeldzaam of niet?

Het grote ras Cornish is wereldwijd indirect alomtegenwoordig via zijn rol in de commerciële vleeskipindustrie, maar de raszuivere, erfgoed-Cornish (groot én kriel) is als hobbyras aanzienlijk minder gangbaar dan de industriële kruisingen die er wereldwijd uit zijn voortgekomen.

Waarom kiezen voor de Cornish Kriel?

Kies je voor de Cornish Kriel, dan kies je voor:

• Een uniek, gespierd uiterlijk met een felle, karaktervolle uitstraling
• Een rijke geschiedenis als - per ongeluk - stamvader van de wereldwijde vleeskipindustrie
• Een compact formaat dankzij de toevoeging van Black Red Game-kriel-genen
• Goede moedereigenschappen bij de donkere kleurslag
• Een boeiend gespreksonderwerp voor elke bezoeker van je kippenhok

Voor liefhebbers van karaktervolle rassen met een verrassende, wereldwijde erfenis is de Cornish Kriel een fascinerende keuze.

Tags: Cornish Kriel, Cornish kip, Indian Game, stamvader vleeskip, Cornish Cross, Aseel afstamming, vechthoen kriel