Ardenner Hoen: het oudste Belgische kippenras

Wie denkt dat alle kippen een felrode kop en kam hebben, kent de Ardenner Hoen nog niet: bij dit oudste Belgische kippenras heeft de onbevederde huid een opvallende paarse, bijna blauwzwarte tint - vergelijkbaar met een rijpe braam. Dit vitale, vrijheidslievende landras overleefde eeuwen in de Belgische Ardennen zonder dat iemand precies weet waar het vandaan kwam. In dit artikel ontdek je alles over de oorsprong, kenmerken en het karakter van de Ardenner Hoen.

Oorsprong en geschiedenis van de Ardenner Hoen

De Ardenner Hoen is het oudste kippenras van België en komt oorspronkelijk voor in de Belgische Ardennen en het aangrenzende deel van Frankrijk. Over de precieze herkomst bestaat verrassend weinig zekerheid: er is zelfs discussie geweest over de vraag of België of Frankrijk als land van oorsprong moet gelden, en het is tot op vandaag onduidelijk welke hoenders als voorouders van de Ardenner mogen gelden. Steunpunt Levend Erfgoed – de Belgische organisatie voor het behoud van historische landbouwhuisdierrassen – veronderstelt dat het ras rechtstreeks afstamt van het oude Gauloise-hoen, en tot op vandaag nog altijd de weerbarstigheid en vrijheidsdrang van deze oer-Franse landkip heeft bewaard.

De eerste duidelijke beschrijvingen van het ras dateren uit de tweede helft van de negentiende eeuw. Tot aan de Eerste Wereldoorlog kende de Ardenner Hoen een grote bloeiperiode: het ras werd op grote schaal als commercieel legras gehouden, en honderden exemplaren in uiteenlopende kleurslagen werden tentoongesteld. Na de oorlog kwamen echter rassen in opmars die veel meer eieren per jaar legden, en kreeg de Ardenner bovendien felle concurrentie van de geïmporteerde Leghorn. Het ras kon zich niet langer handhaven als commerciële legkip en is daardoor bijna uitgestorven. Vandaag de dag is er gelukkig weer meer belangstelling voor dit oude ras, al blijft het aantal dieren beperkt tot een kleine, toegewijde groep liefhebbers in België en een paar andere Europese landen.

Uiterlijke kenmerken van de Ardenner Hoen

De Ardenner Hoen behoort tot de landhoenrassen en heeft een rank, slank type met een fiere houding.

• Kam: enkele kam
• Kop en kinlellen: opvallend: waar de meeste kippenrassen een levendig rode kop en kinlellen hebben, is dit bij de Ardenner Hoen meer purperkleurig - een tint die doet denken aan een rijpe braam, dus donker blauwzwart
• Ogen: donkerbruin, met bijna zwarte oogranden
• Vleugels: dicht tegen het lichaam gedragen
• Poten: donkergrijs
• Staart: er bestaat een variant mét staart en een staartloze (bolstaart-)variant, ook wel Wallikiki genoemd; beide varianten bestaan ook als kriel
• Kleurslagen: patrijs, zilverpatrijs, wit, zwart, goudhalzig zwart en goud- en zilverzalmkleurig; goud- en zilverhalzig zijn de meest voorkomende varianten

Karakter en temperament van de Ardenner Hoen

De Ardenner Hoen is een bijzonder actief, levendig en vitaal ras met een sterke gezondheid. Ze kunnen uitstekend vliegen en slapen het liefst zo hoog mogelijk in bomen - een goed kippenhok laten ze links liggen als ze de kans krijgen om buiten te overnachten, ongeacht het weer. De hele dag zijn ze in de weer met scharrelen, met een haast onuitputtelijk enthousiasme. Kortom: dit is een ras voor wie over veel ruimte beschikt, want een afrastering kan voor de Ardenner nauwelijks hoog genoeg zijn.

Gaat de Ardenner Hoen goed om met andere kippen en kinderen?

Door hun sterke drang naar vrijheid en scharrelruimte gedijen Ardenner Hoenders het beste in een omgeving met veel bewegingsvrijheid, eventueel samen met andere actieve rassen. Voor kinderen is het vooral een boeiend ras om te observeren; door hun levendige, onafhankelijke karakter zijn het geen echte knuffelkippen.

Eierproductie per jaar van de Ardenner Hoen

• Aantal: ongeveer 120 tot 180 eieren per jaar (sommige bronnen noemen een maximum van 170)
• Gewicht: ongeveer 55 gram per ei

Daarmee is de Ardenner Hoen een redelijk goede legster voor een landras van dit kaliber, ook al kan het ras niet meer op tegen de productie van moderne hybride legkippen.

Verzorging en aandachtspunten

De Ardenner Hoen vraagt vooral om ruimte: dit is geen ras dat gedijt in een kleine ren. Zorg voor een hoge, stevige afrastering (ze vliegen uitstekend), en accepteer dat de dieren het liefst zo hoog mogelijk buiten overnachten in plaats van in het hok. Verder is het een gezond, vitaal en weinig veeleisend ras.

Bijzonderheden van de Ardenner Hoen

• De onbevederde huid van kop tot kam heeft een opvallende, purperachtige tint die bij vrijwel geen ander kippenras voorkomt.
• Er wordt gespeculeerd dat de staartloze bolstaartvariant (Wallikiki) juist daarom zo lang heeft overleefd in de Ardennen: zonder staart hadden vossen minder houvast om de kip te grijpen.
• Het ras zou rechtstreeks afstammen van het oeroude Gauloise-hoen, waarvan het de weerbarstigheid en vrijheidsdrang heeft geërfd.

Is er een specifieke kippenclub of vereniging voor de Ardenner Hoen?

Steunpunt Levend Erfgoed (SLE) coördineert in België het officiële fokkerijprogramma van de Ardenner Hoen en is hét aanspreekpunt voor liefhebbers en fokkers van dit ras.

Ardenner Hoen: zeldzaam of niet?

Ja, de Ardenner Hoen is nog altijd een zeer zeldzaam ras. Na bijna te zijn uitgestorven door de concurrentie van productievere rassen na de Eerste Wereldoorlog, wordt het ras vandaag de dag nog maar door een kleine groep toegewijde liefhebbers gehouden, voornamelijk in België en enkele andere Europese landen.

Waarom kiezen voor de Ardenner Hoen?

Kies je voor de Ardenner Hoen, dan kies je voor:

• Het oudste Belgische kippenras, met een geschiedenis die mogelijk teruggaat tot het oude Gauloise-hoen
• Een opvallend, uniek uiterlijk dankzij de purperkleurige, onbevederde huid
• Een bijzonder vitaal, gezond en actief ras met een sterke vrijheidsdrang
• Een redelijke eierproductie voor een historisch landras
• De kans om bij te dragen aan het behoud van een zeer zeldzaam stukje Belgisch pluimvee-erfgoed

Voor liefhebbers van actieve, karaktervolle landrassen met veel ruimte te bieden, is de Ardenner Hoen een bijzondere en dankbare keuze.

Tags: Ardenner Hoen, Ardenner kip, oudste Belgische kippenras, Wallikiki, bolstaart kip, landhoen België, zeldzaam kippenras