Augsburger: zeldzame Beierse kip met kroonkam

Er is maar één kippenras dat ooit echt in Beieren is gefokt, en dat is de Augsburger. Met haar unieke "kroonkam" – een kam die letterlijk als een kroontje op de kop eindigt – is dit een van de meest herkenbare Duitse rassen die er zijn. Toch stond de Augsburger niet één, maar meerdere keren op de rand van uitsterven. In dit artikel ontdek je alles over de bewogen geschiedenis, kenmerken en huidige status van de Augsburger.

Oorsprong en geschiedenis van de Augsburger

De Augsburger ontstond rond 1870 in Haunstetten, destijds een dorp bij Augsburg (sinds 1872 onderdeel van de stad), toen fokker Julius Meyer de Franse rasklasse "La Flèche" (bekend om zijn vleeskwaliteit) kruiste met de Italiaanse "Lamotta" (bekend om zijn goede eierproductie en robuustheid). Het doel: een weerbestendig dubbeldoelras dat de sterke punten van beide rassen combineerde. Vanuit Augsburg en omgeving verspreidde het ras zich snel over heel Beiers-Zwaben en daarbuiten, tijdelijk zelfs tot in het Zwarte Woud. In 1880 werd de Augsburger voor het eerst tentoongesteld op een show in München en vond het al snel bijval bij pluimveefokkers.

Rond 1900 werd het ras opgenomen in de gesubsidieerde fokstations van de Schwäbische Kreisverband für Geflügelzucht. Maar in 1905 volgde een opmerkelijke tegenslag: omdat de kenmerkende kroonkam niet raszuiver overerfde, verbood de Beierse Landbouwraad de verdere verspreiding van het ras via de officiële fokstations. Mede door de twee wereldoorlogen daalde het aantal Augsburgers daarna dramatisch, en het waren slechts enkele volhardende fokkers die het ras in leven hielden. In 1938 werd de Sonderverein Augsburger Huhn opgericht om de rasfokkerij te coördineren; na de oorlog werd deze vereniging nieuw leven ingeblazen, en in de jaren vijftig maakte het ras een heropleving door. Tot in de jaren zestig bleef de Augsburger populair en verspreid, ver buiten het oorspronkelijke fokgebied.

Met de opkomst van hoogproductieve hybride rassen sloeg het lot echter opnieuw om: de Augsburger kon qua legcapaciteit noch voederconversie concurreren met deze nieuwe rassen, en het ras verdween bijna volledig. Rond 2000 was de populatie zo sterk gekrompen dat het ras bijna was uitgestorven – in totaal zou de Augsburger door de geschiedenis heen zelfs drie keer bijna zijn verdwenen. Een bijzonder, moeilijk te verifiëren, maar specifiek gedocumenteerd verhaal wil dat Augsburgers via een kolchoz bij Krasnouralsk, gelegen aan een tijdelijk station van de Trans-Siberische spoorlijn, uiteindelijk zelfs tot in Mongolië terechtkwamen - waar het ras tegenwoordig mogelijk talrijker zou zijn dan in Duitsland zelf.

In 2011 werd het Augsburger Huhn opgenomen in de Arche des Geschmacks van Slow Food, een internationaal project dat wereldwijd zo'n 6000 waardevolle streekproducten, landbouwhuisdierrassen en gewassen tegen vergetelheid beschermt.

Uiterlijke kenmerken van de Augsburger

Het meest opvallende kenmerk van de Augsburger is de zogeheten beker- of kroonkam: de kam begint bij de snavel eenvoudig en enkelvoudig, maar splitst zich na de eerste of tweede kamtand om aan de achterkant in een heuse "kroon" te eindigen.

• Kam: robijnrode beker-/kroonkam - uniek voor dit ras, en functioneel: de kam helpt bij het reguleren van de lichaamstemperatuur
• Kinlellen: middelgroot en rood
• Oorschijven: ovaal en wit
• Verenkleed: zuiver zwart met een groene glans (de oorspronkelijke kleurslag); later kwam daar de blauwgezoomde variant bij, ontwikkeld in de voormalige DDR en na de Duitse hereniging opgenomen in de gezamenlijke rasstandaard; ook vroege witte Augsburgers zijn gedocumenteerd
• Bouw: robuust en goed aangepast aan het klimaat van de Beiers-Zwabische hoogvlakte

Er bestaat ook een zeldzame krielvariant (Zwerg-Augsburger), ontstaan rond 1930 en pas in 1975 officieel erkend. Deze kriel komt alleen voor in de zwarte kleurslag en is doorgaans wat drukker en levendiger dan het grote ras.

Karakter en temperament van de Augsburger

De Augsburger staat bekend om een vriendelijk en levendig karakter. De dieren zijn nieuwsgierig en alert, wat ze tot een interessant en vermakelijk ras maakt om te houden. Ze groeien voorspoedig en zijn uitgesproken weerbestendig en weerbaar.

Gaat de Augsburger goed om met andere kippen en kinderen?

Dankzij het vriendelijke, nieuwsgierige karakter combineert de Augsburger doorgaans goed met andere kippen. Voor kinderen is het door de levendige, alerte aard een vermakelijk ras om te observeren en mee om te gaan.

Eierproductie per jaar van de Augsburger

• Aantal: ongeveer 150 tot 180 eieren per jaar
• Kleur: zuiver wit
• Gewicht: ongeveer 58 gram per ei
• Broedsheid: zwak ontwikkeld

Ter vergelijking: moderne leghybriden leggen bijna twee keer zoveel eieren per jaar als de Augsburger - precies de reden waarom dit ras het commercieel niet kon bijbenen.

Verzorging en aandachtspunten

De Augsburger is een robuust, weerbestendig ras dat weinig bijzondere verzorging vraagt. Het vleesgewicht wordt bij extensieve houderij pas na meerdere maanden bereikt – dit is dus geen snelgroeiend vleesras – maar het vlees wordt om zijn wildsmaak en sappige structuur juist zeer gewaardeerd door liefhebbers.

Bijzonderheden van de Augsburger

• De Augsburger is het enige kippenras dat ooit daadwerkelijk in Beieren is gefokt.
• Het ras werd in 1905 officieel verboden voor verdere verspreiding via de Beierse fokstations, vanwege de onstabiele overerving van de kroonkam - een opmerkelijk hoofdstuk in de rasgeschiedenis.
• Volgens een specifiek, zij het moeilijk onafhankelijk te verifiëren verhaal, zou de Augsburger via Siberië tot in Mongolië zijn beland, waar het ras tegenwoordig wellicht talrijker is dan in Duitsland.
• Het vlees van de Augsburger-haan wordt door kenners geroemd om zijn wildsmaak, wat het ras een soort aromatisch monopolie binnen de smaakwereld van hobbykippen geeft.

Is er een specifieke kippenclub of vereniging voor de Augsburger?

Ja. Sinds 1938 zet de Sonderverein der Züchter des Augsburger Huhnes und der Zwerg-Augsburger (gevestigd in Langerringen) zich in voor het behoud van het ras. Sinds 2010 ondersteunen ook de Förderverein Augsburger Huhn en een Slow Food-groep de fokkerij, met als specifieke focus het terugbrengen van het ras naar kleinschalige, hobbymatige bedrijven.

Augsburger: zeldzaam of niet?

Zeer zeldzaam - de Augsburger staat op de Duitse Rode Lijst van bedreigde landbouwhuisdierrassen in de hoogste gevarencategorie I ("extrem gefährdet"). In 2013 waren er in Duitsland nog maar 25 fokkers actief, met 36 hanen en 162 hennen van de zwarte kleurslag en 7 hanen en 25 hennen van de blauwgezoomde kleurslag. Het ras wordt tegenwoordig ook in andere Europese landen gefokt.

Waarom kiezen voor de Augsburger?

Kies je voor de Augsburger, dan kies je voor:

• Het enige kippenras met een authentieke Beierse oorsprong
• Een unieke, direct herkenbare kroonkam die je bij geen ander ras vindt
• Een vriendelijk, nieuwsgierig en levendig karakter
• Bijzonder gewaardeerd vlees met een wildsmaak
• De kans om bij te dragen aan het behoud van een ras dat al drie keer bijna uitstierf

Voor liefhebbers van zeldzame Duitse erfgoedrassen met een uniek uiterlijk en een bewogen geschiedenis is de Augsburger een bijzondere, betekenisvolle keuze.

Tags: Augsburger, Augsburger Huhn, Beiers kippenras, kroonkam kip, extreem bedreigd ras, Duits kippenras, La Fleche Lamotta-kruising