Barbezieux: reuzenkip en pareltje van de Franse keuken

"Een enorme maagdelijke haan van Barbezieux, rijkelijk gevuld met truffels" - zo omschreef de beroemde Franse gastronoom Brillat-Savarin in 1826 een gerecht op een chic diner. Bijna tweehonderd jaar later is de Barbezieux nog altijd de grootste Franse kip, geroemd om zijn indrukwekkende formaat en verfijnde vlees – al overleefde het ras een periode waarin het bijna volledig verdween. In dit artikel ontdek je alles over de oorsprong, kenmerken en huidige status van de Barbezieux.

Oorsprong en geschiedenis van de Barbezieux

De Barbezieux is afkomstig uit het gelijknamige stadje in het departement Charente, in het zuidwesten van Frankrijk, en is vermoedelijk voortgekomen uit lokaal erfgoedpluimvee, net als veel andere zwarte Franse rassen. De vroegste vermelding dateert uit 1826, in het beroemde gastronomische werk "Physiologie du Goût" van Brillat-Savarin, die schreef over een enorme, met truffels gevulde "coq vierge de Barbezieux" die op een groots diner werd geserveerd. In 1860 won de Barbezieux de eerste prijs op de Concours van Parijs.

In 1882 beschreef Victor La Perre de Roo het ras uitgebreid in zijn "Monografie van kippenrassen": wijdverspreid in Charente, geroemd om de fijnheid en delicatesse van het vlees – de poulardes, chapons en jonge hanen van Barbezieux werden naar Parijs gebracht, gegarneerd met geurige truffels, en genoten terecht grote faam. In 1893 schreef landbouwkundige Henri Voitellier over het ras: "De grootste, de sterkste van alle [Franse] rassen, men zou zelfs kunnen zeggen van alle westerse rassen. Alles aan de Barbezieux heeft omvang: de kam, de lellen, de oorlellen, de poten; men zou denken aan een tussenvorm tussen kip en kalkoen: het is de reus onder de hoenders." Voitellier schreef later (1931) dat de fraaie Barbezieux moeiteloos kan wedijveren met de beste Langshans qua postuur en gewicht.

Ondanks – of misschien wel dankzij – dit imposante karakter, kwam het ras in de problemen: het duurde lang en was lastig om de dieren goed op te fokken, wat de Barbezieux tegen het midden van de twintigste eeuw bijna deed uitsterven. De huidige populatie zou afstammen van een klein aantal dieren die bij toeval werden teruggevonden op een boerderij in de oorspronkelijke streek, en die vervolgens werden gekruist met Aziatische kippenrassen - iets wat nog te herkennen was aan af en toe rode oorlellen bij het uitkomen, voordat men weer selectief terugfokte naar de karakteristieke witte oorlel. In 1997 richtten toegewijde liefhebbers ASPOULBA (Association pour la Sauvegarde de la Poule de Barbezieux) op, die erin slaagde het bijna verdwenen ras nieuw leven in te blazen. Tegenwoordig bestaat daarnaast ook een aparte liefhebbersclub, de Poule de Barbezieux-Club de France, die zich specifiek inzet voor het behoud van het oorspronkelijke fenotype.

Uiterlijke kenmerken van de Barbezieux

De Barbezieux is de grootste van alle Franse kippenrassen – een werkelijk imposante verschijning.

• Gewicht: haan doorgaans 4,5 kg of meer, hen rond de 3,5 tot 4 kg
• Hoogte: een fier rechtopstaande haan kan de 70 centimeter overschrijden
• Kleurslag: uitsluitend zwart - bij de haan met groene en violette metaalglans, bij de hen meer mat zwart; in de zon krijgt het verenkleed een groenige gloed
• Kam: een grote, enkele bladvormige kam met uitgesproken kamtanden, rechtop bij de haan (vaak licht naar rechts en naar achteren hellend, wat het dier een "superieure" uitstraling geeft), naar één kant omvallend bij de hen
• Kinlellen: zeer goed ontwikkeld
• Oorlellen: strikt wit, zonder enige rode vlek of spikkel - een van de bepalende raskenmerken
• Ogen: geelbruin, van veraf lijken ze zwart
• Poten: leiblauw/leigrijs
• Staart: kort
• Beendergestel: ondanks de indrukwekkende omvang en krachtige spieren opvallend fijn - een aanpassing aan de kalkhoudende kleigrond van Zuid-Charente

Karakter en temperament van de Barbezieux

Ondanks haar imposante formaat is de Barbezieux een rustige kip met een fiere, statige houding. Het karakter wordt omschreven als rustiek en kalm, met een zekere "hooghartige" elegantie die past bij het indrukwekkende uiterlijk.

Gaat de Barbezieux goed om met andere kippen en kinderen?

Dankzij het rustige temperament kan de Barbezieux goed samengaan met andere kippen, al vraagt het aanzienlijke formaat wel om voldoende ruimte voor de hele groep. Voor kinderen is dit vooral een indrukwekkend ras om te zien vanwege de reusachtige afmetingen.

Eierproductie per jaar van de Barbezieux

• Aantal: ongeveer 160 tot 200 eieren per jaar
• Kleur: wit
• Gewicht: groot, 73 tot 83 gram per ei
• Broedsheid: een matige broedster en moeder - de hen is niet de beste in het uitbroeden en grootbrengen van eigen kuikens

Verzorging en aandachtspunten

De Barbezieux groeit langzaam en vraagt veel ruimte om zich goed te ontwikkelen – de kuikens mogen absoluut niet te dicht op elkaar worden gehouden. Dit trage, ruimte-intensieve karakter is precies de reden waarom het ras in het verleden bijna verdween. Wie een Barbezieux wil houden, moet dus voldoende scharrelruimte kunnen bieden en geduld hebben: dit is geen snelgroeiend ras.

Bijzonderheden van de Barbezieux

• De Barbezieux wordt door historische bronnen letterlijk "de reus onder de hoenders" genoemd en vergeleken met een kruising tussen kip en kalkoen.
• Het vlees van de Barbezieux, met name de chapons (kapoenen), werd specifiek geroemd door de beroemde Franse gastronoom Brillat-Savarin.
• Tegenwoordig bestaan er twee aparte organisaties rond het ras: ASPOULBA, dat de Barbezieux professioneel en commercieel fokt onder een streng lastenboek met regionaal kwaliteitskeurmerk, en de Poule de Barbezieux-Club de France, een liefhebbersvereniging gericht op het behoud van het oorspronkelijke fenotype.

Is er een specifieke kippenclub of vereniging voor de Barbezieux?

Ja, meteen twee. ASPOULBA (Association pour la Sauvegarde de la Poule de Barbezieux, opgericht in 1997) fokt en selecteert de Barbezieux professioneel in Zuid-Charente en beheert een fokkoppel bij het Centre de Sélection de Béchanne. Daarnaast bestaat de Poule de Barbezieux-Club de France, een liefhebbersvereniging die zich specifiek richt op het behoud van het oorspronkelijke fenotype.

Barbezieux: zeldzaam of niet?

De Barbezieux werd ooit als vrijwel uitgestorven beschouwd, maar is tegenwoordig weer in opmars: de populatie groeit gestaag en steeds meer dieren voldoen aan de oorspronkelijke rasstandaard. Toch blijft het, gezien de bewogen geschiedenis en het kleinschalige fokproces, een bijzonder en relatief zeldzaam ras.

Waarom kiezen voor de Barbezieux?

Kies je voor de Barbezieux, dan kies je voor:

• De grootste en meest imposante van alle Franse kippenrassen
• Vlees dat al bijna twee eeuwen door Franse gastronomen wordt geroemd om zijn fijnheid en smaak
• Een rustig, statig karakter ondanks het reusachtige formaat
• Een prachtig, groen-violet glanzend zwart verenkleed met kenmerkende witte oorlellen
• De kans om bij te dragen aan het herstel van een ras dat ooit bijna volledig verdween

Voor wie op zoek is naar een werkelijk imposant ras met een rijke culinaire geschiedenis en genoeg ruimte kan bieden, is de Barbezieux ongeëvenaard.

Tags: Barbezieux, Barbezieux-kip, grootste Franse kippenras, poule de Barbezieux, zwart kippenras, Frans vleesras, witte oorlellen kip