Brabants Boerenhoen: Belgisch legras met kleine kuif

Onder maar liefst vier namen bekend - Brabants Boerenhoen, Brabançonne, Topman en Houpette - was dit Belgische ras begin twintigste eeuw een gevierde legkip, met eieren die niet alleen talrijk maar ook opvallend groot waren. Vandaag de dag is het Brabants Boerenhoen vooral een zaak van een select groepje toegewijde liefhebbers. In dit artikel ontdek je alles over de oorsprong, kenmerken en het onafhankelijke karakter van dit veelzijdig benoemde ras.

Oorsprong en geschiedenis van het Brabants Boerenhoen

Het Brabants Boerenhoen stamt af van de al in Europa voorkomende kuifhoenders, vermoedelijk gekruist met lokale boerenkippen uit de streek. Het ras is genoemd naar Belgisch-Brabant, de Belgische provincie die aan Nederland grenst. Hoewel de officiële selectie van dit hoen pas eind negentiende eeuw begon, bestond het type vermoedelijk al veel langer: op schilderijen uit de zeventiende en achttiende eeuw staan al hoenders afgebeeld die sterk op het huidige Brabants Boerenhoen lijken.

In 1903 werd een speciaalclub voor het ras opgericht, wat een echte bloeiperiode inluidde. Het Brabants Boerenhoen werd al snel populair als legkip, dankzij een combinatie van hoge productie (tot 200 eieren per jaar) en opvallend grote eieren (65-70 gram). Deze bloei duurde niet voort: de Eerste Wereldoorlog bracht waarschijnlijk de grootste klap toe, en na de komst van productiever rassen zoals de Leghorn nam de populariteit verder af. Na de Tweede Wereldoorlog leidde het ras een sluimerend bestaan. Pas eind jaren zeventig pakten Belgische fokkers de draad weer op, en sindsdien zet een kleine, toegewijde groep liefhebbers zich in voor het behoud van het ras - in Nederland zijn er slechts enkele fokkers actief.

Let op: het Brabants Boerenhoen wordt regelmatig verward met de Brabanter, een Nederlands kippenras. Dit zijn echter twee totaal verschillende rassen, met nauwelijks overeenkomsten.

Uiterlijke kenmerken van het Brabants Boerenhoen

Het Brabants Boerenhoen is een licht gebouwd landhoen met een relatief lang lichaam.

• Achterlijf: diep en vol
• Kuif: typisch klein - de basis is ongeveer zo breed als de kop en loopt met de vorm van de kop mee naar achteren; de kuif van de haan is langer en smaller, en daardoor groter dan die van de hen
• Kleurslag: meestal kwartelkleur of een variant daarvan

Karakter en temperament van het Brabants Boerenhoen

Zowel hanen als hennen van het Brabants Boerenhoen zijn nogal op zichzelf en zeer lastig handtam te maken. Het zijn actieve kippen die het liefst de hele dag vrij scharrelen naar hun eigen voedsel, en ze kunnen bovendien goed vliegen. Mede door deze behoefte aan veel ruimte is het ras tegenwoordig commercieel minder interessant dan vroeger.

Gaat het Brabants Boerenhoen goed om met andere kippen en kinderen?

Door het onafhankelijke, op zichzelf gerichte karakter is het Brabants Boerenhoen niet het meest voor de hand liggende ras voor wie een knuffelkip zoekt voor kinderen. In een gemengde groep met andere actieve, zelfstandige rassen kan het wel goed functioneren, mits er voldoende scharrelruimte is.

Eierproductie per jaar van het Brabants Boerenhoen

• Aantal: tot 200 eieren per jaar
• Kleur: wit
• Gewicht: opvallend groot, 65 tot 70 gram per ei
• Broedsheid: zoals bij de meeste legrassen worden de hennen niet snel broeds

Verzorging en aandachtspunten

Het Brabants Boerenhoen heeft vooral veel ruimte nodig: dit actieve ras komt pas goed tot zijn recht met voldoende scharrelmogelijkheden. Door het goede vliegvermogen is een voldoende hoge afrastering aan te raden als je de dieren niet volledig vrij wilt laten lopen.

Bijzonderheden van het Brabants Boerenhoen

• Het ras draagt maar liefst vier namen: Brabants Boerenhoen, Brabançonne, Topman en Houpette.
• Ondanks de pas begin twintigste eeuw officiële erkenning, staat het type al afgebeeld op schilderijen uit de zeventiende en achttiende eeuw.
• Het Brabants Boerenhoen wordt vaak ten onrechte verward met de Brabanter - een compleet ander, Nederlands ras.

Is er een specifieke kippenclub of vereniging voor het Brabants Boerenhoen?

Ja, al sinds 1903 bestaat er een speciaalclub voor dit ras. Tegenwoordig wordt het fokkerijprogramma in België begeleid door Steunpunt Levend Erfgoed, dat een officiële rasfiche voor het Brabants Hoen bijhoudt.

Brabants Boerenhoen: zeldzaam of niet?

Ja, het Brabants Boerenhoen is een zeldzaam ras met een kleine groep toegewijde liefhebbers, vooral in België sinds de heropleving eind jaren zeventig. In Nederland zijn er slechts enkele fokkers actief.

Waarom kiezen voor het Brabants Boerenhoen?

Kies je voor het Brabants Boerenhoen, dan kies je voor:

• Een historisch Belgisch ras met een geschiedenis die mogelijk teruggaat tot de zeventiende eeuw
• Opvallend grote eieren in combinatie met een degelijke legcapaciteit
• Een actief, zelfstandig karakter met een kenmerkende kleine kuif
• De kans om bij te dragen aan het behoud van een zeldzaam Belgisch erfgoedras

Voor liefhebbers van zelfstandige, actieve landrassen met een rijke geschiedenis en indrukwekkende eieren is het Brabants Boerenhoen een bijzondere, ondergewaardeerde keuze.

Tags: Brabants Boerenhoen, Brabançonne, Topman, Houpette, Belgisch legras, kleine kuif kip, grote eieren kippenras