Bresse Hoen: het beroemdste kippenras ter wereld

Rode kam, wit verenkleed, staalblauwe poten - de kleuren van de Franse vlag, precies zoals de Bresse ze draagt. Geen toeval: dit is het enige kippenras ter wereld met een officiële AOC-status, dezelfde wettelijke bescherming die ook Champagne, Roquefort en Comté genieten. Van Franse koningen tot hedendaagse sterrenchefs - de Bresse wordt al eeuwenlang geroemd als de beste kip ter wereld. In dit artikel ontdek je alles over de oorsprong, kenmerken en het unieke beschermde statuut van de Bresse.

Oorsprong en geschiedenis van de Bresse

De naam Bresse is dubbelzinnig, en dat is meteen een belangrijk startpunt: enerzijds verwijst de naam naar het kippenras zelf, zoals gefokt binnen de hobbypluimveehouderij met nationale en internationale rasstandaarden. Anderzijds verwijst de naam naar het eindproduct - de geslachte kip - dat sinds 1957 in Frankrijk de beschermde status "appellation d'origine contrôlée" (AOC) draagt en aan strenge criteria moet voldoen.

Het ras is afkomstig uit de Bresse-regio, een historische landstreek die zich uitstrekt over de Franse departementen Ain, Saône-et-Loire en Jura. Rond 1600 had de rijke, sappige smaak van de Bresse-kip al de aandacht van de Franse koningen getrokken. Volgens een populair, zij het historisch niet volledig te bevestigen verhaal, was koning Hendrik IV zo verzot op de Bresse-kip dat hij naar manieren zocht om langere tijd in de streek te verblijven, en beloofde dat elke Fransman voortaan "een kip in de pot" zou kunnen hebben. Eind zestiende eeuw zou de hertog van Savoye de mooiste, meest gevulde Bresse-hanen aan Hendrik IV hebben aangeboden, die ze uitbundig prees.

In 1825 verhief de beroemde gastronoom Brillat-Savarin (dezelfde die ook de Barbezieux prees) de Bresse-kip in zijn boek "Physiologie du Goût" tot "de koningin der gevogelte, het gevogelte der koningen". In 1865 vond in Parijs de eerste echte wedstrijd plaats om de beste Bresse-kip van Frankrijk te bepalen.

Het echte gevecht om bescherming begon op 22 december 1936, toen fokkers een verzoek indienden bij de rechtbank van Bourg om het systeem "op te schonen" en het ras te beschermen tegen fraude door telers buiten de regio die zich ook "Bresse" noemden. Deskundigen voerden onder andere een geologische analyse van de Bresse-bodem uit en bepaalden het "zuivere, niet-gekruiste" ras. Op 1 augustus 1957 kende de Franse Nationale Vergadering de Bresse-kip officieel de AOC-status toe - tot op vandaag het enige levende dier ter wereld met zo'n beschermde oorsprongsbenaming. In 1976 volgde de Bresse-kalkoen met dezelfde status, en in 1996 werd de Franse AOC omgezet in de Europese AOP (beschermde oorsprongsbenaming).

Uiterlijke kenmerken van de Bresse

De Bresse is onmiddellijk herkenbaar aan haar kleuren, die niet toevallig de Franse vlag weerspiegelen.

• Verenkleed: zuiver wit
• Poten: staalblauw
• Kam: felrood, enkelvoudig en gekarteld
• Kleursymboliek: blauw voor de poten, wit voor het verenkleed, rood voor de kam en lellen - samen precies de kleuren van "le tricolore"

De witte kleurslag die specifiek voor het AOC-product wordt gebruikt, heet de "Bresse de Bény".

Karakter en gebruik van de Bresse

De Bresse-kippen worden traditioneel vrij gehouden, met minimaal 10 vierkante meter weidegrond per dier, op een specifieke, klei-achtige bodem die vochtig blijft en rijk is aan wormen, insecten en slakken. Vanaf ongeveer vijf weken krijgen de dieren bewust eiwitarm voer, juist om ze te stimuleren zelf actief te blijven scharrelen naar aanvullend voedsel - een belangrijke factor in de beroemde smaak van het vlees.

Gaat de Bresse goed om met andere kippen en kinderen?

Specifieke, uitgebreide bronnen hierover voor de hobbymatige houderij zijn schaars, aangezien de meeste beschikbare informatie zich richt op de professionele, beschermde AOC-productie. Als actief scharrelras dat van oudsher vrije uitloop gewend is, mag een praktisch en zelfstandig karakter worden verwacht.

Eierproductie van de Bresse

De Bresse staat, naast haar beroemde vleeskwaliteit, ook bekend als een goede legster. Een specifiek, actueel cijfer voor het gemiddelde aantal eieren per jaar konden we in de geraadpleegde bronnen niet met zekerheid bevestigen.

Verzorging en aandachtspunten

De Bresse gedijt het best met veel scharrelruimte en toegang tot vochtige, insectenrijke grond - precies de omstandigheden van haar Franse thuisregio. Voor hobbyhouders buiten die regio geldt: hoe dichter de houderij bij deze natuurlijke, extensieve omstandigheden komt, hoe beter het ras tot zijn recht komt.

Bijzonderheden van de Bresse

• De Bresse is het enige levende dier ter wereld met een AOC-statuut - dezelfde wettelijke bescherming als Champagne, Roquefort en Comté.
• Voedselschrijver Alan Davidson noemde de Poulet de Bresse "de aristocraat van het moderne tafelgevogelte"; sterrenchef Heston Blumenthal koos het ras voor zijn boek "In Search of Perfection".
• Wordt de Bresse buiten de wettelijk afgebakende regio gefokt, dan mag het dier - hoe zuiver de afstamming ook - niet de naam "Bresse" dragen. In de Verenigde Staten worden dergelijke afstammelingen daarom vaak "American Bresse" genoemd.
• Jaarlijks wordt rond kerst en nieuwjaar de wedstrijd "Glorieuses de Bresse" gehouden om de beste dieren van het seizoen te bekronen.

Is er een specifieke kippenclub of vereniging voor de Bresse?

Ja, het Comité Interprofessionnel de la Volaille de Bresse (CIVB) bewaakt en beschermt de productie en kwaliteit van de Bresse-kip binnen de wettelijk afgebakende regio.

Bresse: zeldzaam of niet?

Binnen de eigen, wettelijk beschermde regio is de Bresse een zorgvuldig gereguleerd, maar allerminst verdwenen ras. Daarbuiten, waaronder in Nederland en België, is de authentieke Bresse allerminst gangbaar - en mag een dier dat buiten de Franse Bresse-regio is gefokt sowieso nooit de beschermde naam dragen, ongeacht de zuiverheid van de afstamming.

Waarom kiezen voor de Bresse?

Kies je voor de Bresse, dan kies je voor:

• Het enige kippenras ter wereld met een officiële AOC-erkenning
• Een eeuwenoude reputatie, geroemd door Franse koningen en hedendaagse topchefs
• Een opvallend, symbolisch verenkleed in de kleuren van de Franse vlag
• Uitzonderlijke vleeskwaliteit, geworteld in een unieke combinatie van ras, bodem en traditionele houderijmethode

Voor liefhebbers van culinaire geschiedenis en wereldberoemd pluimvee-erfgoed is de Bresse ongeëvenaard - al blijft de authentieke, beschermde versie onlosmakelijk verbonden met haar Franse thuisregio.

Tags: Bresse Hoen, Poulet de Bresse, Bresse Gauloise, AOC-kippenras, Frans kippenras, beste kip ter wereld, tricolore kip